Trzy podgatunki człowieka

Homo sapiens wykształcił się w toku ewolucji jako odrębny gatunek, wypierając po drodze (wedle wielu współczesnych teorii) neandertalczyka. Filozofowie, tacy jak Fryderyk Nietzsche, przewidywali, że także i homo sapiens w postaci, w jakiej go wciąż znamy, będzie musiał ustąpić pola kolejnym osiągnięciom ludzkiej i pozaludzkiej ewolucji. Przy czym Nietzsche postrzega ten proces przede wszystkim w kategoriach aksjologicznych – ten nowy gatunek, czyli w jego ujęciu nadczłowiek, ma być doskonalszy duchowo i mentalnie od swojego poprzednika.

Ja chciałbym zaproponować inną teorię. Twierdzę, że epoka, w jaką wkraczamy, powinna nosić miano polihumanicznej. Obserwujemy bowiem równoczesne wykształcanie się różnych podgatunków człowieka. Widzę co najmniej trzy podstawowe kandydatury: homo electronicus, homo excitus i homo analiticus.

Człowiek elektroniczny (homo electronicus) to istota stale zanurzona w strumieniu bodźców elektronicznych, która w dążeniu do swoich życiowych celów jest stale od elektroniki zależna, która wreszcie część swojej tożsamości przelewa w obszar elektroniczny (portale społecznościowe, zewnętrzne nośniki pamięci, narzędzi przetwarzania informacji).

Człowiek ekscytyczny (homo excitus) to istota, która nastawiona jest na stałe doznawanie i wyrażanie silnych bodźców emocjonalnych, której cele życiowe opisywane są w kategoriach silnych doświadczeń emocjonalnych i której tożsamość wyraża się przez zbiór emocji.

Człowiek analityczny (homo analiticus) to istota zorientowana na rozwój funkcji zaawansowanego abstrakcyjnego przetwarzania i rozumienia danych, odznaczająca się silną wewnętrzną autonomią i dystansem, a której tożsamość opiera się na zinternalizowanych normach (wartościach) postępowania.

Stoicyzm jest postawą lokującą się w repertuarze zachowań i ideałów człowieka analitycznego. Dla dwóch pozostałych podgatunków współczesnego człowieka musi to być postawa zgoła obca, niezrozumiała, niemal paradoksalna.

Przypuszczam, że przyszłe napięcia społeczne mogą przyjąć postać konfliktów między tymi trzema gatunkami. Być może z czasem coraz trudniej będzie im żyć razem.

 

Komentarze

Autor:

Tomasz Mazur
Tomasz Mazur