Stoicki poradnik klimatyczny

Antyczni stoicy często wyrażali się krytycznie o postępie cywilizacyjnym. Już wtedy, u zarania dziejów cywilizacji zachodniej, zwracali uwagę na to, że ludzie mają niebezpieczną skłonność, by traktować postęp, wszelkie techniczne nowinki, jako wartość samą w sobie, cel sam w sobie.

Działo się to kosztem innych wartości, znacznie bliższych stoickiemu sposobowi myślenia o świecie. Podstawowym celem człowieka jest troska o stabilny, harmonijny i etyczny rozwój charakteru – nieproporcjonalna ilość czasu i energii, jakie wkładamy w poszukiwanie wygody, wszelkiego rodzaju udogodnień, są przejawem niebezpiecznej słabości, która grozi utratą szerszej perspektywy.

Taka utrata szerszej perspektywy jest dzisiaj główną bolączką ludzkości, jest też przyczyną kłopotów, jakie mamy ze środowiskiem naturalnym – skala jego dewastacji i zanieczyszczenia wymknęła nam się spod kontroli, boleśniej niż kiedykolwiek wcześniej zagrażając jakości naszego życia, a może nawet samej możliwości przeżycia. Jednocześnie nie wydaje się, żeby ludzie, w skali globalnej, rzeczywiście uświadamiali sobie to zagrożenie, wciąż wynajdując jedynie wymówki, żeby móc dalej schlebiać swoim wybujałym pragnieniom i oczekiwaniom.

Poniżej przedstawiam szereg zaleceń, obliczonych na to, by jednocześnie wyrażać stoicki model myślenia i ratować świat. Opierają się one na jednej prostej zasadzie: zmieniać swoje postępowanie i przekonywać do tej zmiany innych. Nie wystarczy dzisiaj bowiem działać tylko na jednym z tych frontów. Zalecenia składają się z dwóch głównych reguł oraz ich uszczegółowień praktycznych.

REGUŁA PIERWSZA: Jesteśmy odpowiedzialni za pozyskanie rzetelnej wiedzy na temat zagrożenia środowiska oraz za edukowanie naszego bezpośredniego otoczenia.

  1. Wiedzę o zagrożeniu środowiska czerp z wiarygodnych źródeł, rekomendowanych przez gremia naukowe.

[Pamiętaj, że w większości kluczowych obszarów świat nauki jest zgodny.]

  1. Udostępniaj zdobyte przez siebie informacje rodzinie i znajomym, zwłaszcza jeśli wiesz, że te osoby nie stosują się do zaleceń organizacji ekologicznych.

[Zaakceptuj, że narazisz się na śmieszność, niechęć, irytację, a może nawet jakąś formę agresji słownej. Jednak stawką jest przecież przetrwanie ludzkości i naszą powinnością jest zmierzenie się z tymi przykrościami.]

  1. Środowisko i klimat to bardzo złożone struktury, wobec czego w wielu kwestiach nie potrafimy sformułować tez odznaczających się matematyczną stuprocentową pewnością. Musimy się opierać na tym, co się naukowcom wydaje najbardziej prawdopodobne.

[Wiele osób stosuje wymówki dla swoich nieekologicznych zachowań, wyjaśniając, że naukowcy nie są całkowicie pewni co do zakresu ludzkiego wpływu na klimat. Taka argumentacja to demagogia, którą trzeba zwalczać. Oczekiwanie pewności tam, gdzie ona jest niemożliwa, jest manipulacją i barbarzyństwem, które służą naszym egoistycznym nawykom. Poza tym większość zachowań, których redukcję w imię klimatu się zaleca, i tak jest szkodliwa dla środowiska, co najmniej lokalnie. Zważywszy skalę zanieczyszczenia środowiska jest to wystarczająca przesłanka, żeby ich zaprzestać.]

  1. Tak w sobie, jak i w innych stanowczo zwalczaj przeświadczenie, że od jednostki nic nie zależy. Sama zmiana nawyków konsumenckich, choćby zapoczątkowana lokalnie, może doprowadzić do radykalnych zmian w gospodarce.

[Pamiętaj, że każdy twój nawyk i wypowiedź wpływają na twoje otoczenie. Jeśli czynisz źle, stanowisk usprawiedliwienie dla innych, którzy też chcą tak czynić. Ludzie dostosowują się do obyczajów otoczenia. Ty jesteś otoczeniem dla rodziny i znajomych.]

REGUŁA DRUGA: Jesteśmy odpowiedzialni za eliminację wszystkich naszych zachowań, które są szkodliwe dla środowiska.

  1. Zrezygnuj z jedzenia mięsa i zachęcaj do tego innych.

[Człowiek nie potrzebuje mięsa do przetrwania. Ewolucyjnie rzecz biorąc, przez większość swojej historii, spożywał ułamek swojej obecnej standardowej miesięcznej dawki mięsa. Przemysł mięsny dewastuje środowisko, bardzo prawdopodobne też, że walnie przyczynia się do zmian klimatycznych i stanowi przyczynę straszliwych męczarni miliardów żywych istot. Świadomość tych faktów i podtrzymywanie stylu naszej konsumpcji czyni z nas najgorszych barbarzyńców.]

  1. Staraj się spożywać produkty nieprzetworzone i lokalne.

[Przemysł przetwórczy i transport wpływają ujemnie zarówno na nasze zdrowie, jak i środowisko. Do swojego przetrwania nie potrzebujemy tak dużej różnorodności produktów spożywczych i tak dużego bogactwa smaków. Jeśli dla dobra własnego zdrowia i środowiska nie umiemy się powściągnąć przed schlebianiem własnemu podniebieniu, jak to o nas świadczy?]

  1. Zminimalizuj albo najlepiej całkowicie zrezygnuj z transportu lotniczego. Ograniczaj transport samochodowy.

[Transport lotniczy przyczynia się w bardzo dużym stopniu do degradacji naszej atmosfery, jak również najprawdopodobniej jest jednym z głównych czynników ocieplenia klimatu. Polska to piękny kraj nadający się na wspaniały wypoczynek, żeby odpocząć naprawdę nie trzeba lecieć do egzotycznych krajów. Jeśli dużo podróżujesz zawodowo, pomyśl o zmianie pracy. Podobnie ogranicz konieczność przemieszczania się samochodem. Transport publiczny to dobre rozwiązanie, kilometrowa przechadzka do sklepu też ci nie zaszkodzi, długie podróże wakacyjne nie są koniczne, rower to bardzo zdrowy i praktyczny środek przemieszczania się w promieniu nawet 20 kilometrów. Czy naprawdę musimy wszędzie wozić nasze wydelikacone zadki?]

  1. Ogranicz korzystanie z wszelkich tworzyw sztucznych, jeśli już zaś korzystasz z nich, to wybieraj biodegradowalne.

[Wyrzucając śmieci, za każdym razem pomnóż ich liczbę przez kilka miliardów ludzi żyjących na ziemi. Wydaje ci się, że mało wyrzucasz – co jeśli każdy człowiek wyrzuci dzisiaj dokładnie tyle co ty? Gdzie ma się to wszystko pomieścić? Zapoznaj się z koncepcją no waste. Postaraj się przejąć z niej tyle, ile zdołasz. Zacznij od chodzenia na zakupy z własnymi torbami i nie kupowania niczego w plastikowych opakowaniach.]

  1. Ograniczaj ilość tak przestrzeni, jak i przedmiotów, jakich potrzebujesz do wygodnego życia, a te które posiadasz, używaj dłużej.

[Jesteśmy zalewani tysiącem produktów, urządzeń i gadżetów. Większość z nich kupujemy w efekcie sztucznie wytworzonych potrzeb. Zapełniamy nimi nasze domy, a kiedy nam się nudzą, psują lub moda na nie przemija, pozbywamy się ich, zaśmiecając świat. Kupuj tylko to, czego naprawdę potrzebujesz, nie pozbywaj się za szybko rzeczy, zwłaszcza ubrań, które już ci się nie podobają. Martwi ci, że źle wyglądasz? A jak wygląda świat w efekcie ludzkiej próżności?]

  1. Używaj zielonej energii.

[Paliwa kopalniane niszczą środowisko, nasze zdrowie i najprawdopodobniej przyczyniają się do zmian klimatycznych. Ale przecież istnieją alternatywy. Zainteresuj się fotowoltaiką, zainwestuj w produkcję zielonej energii, ogranicz zużycie własnej energii, zrezygnuj z kominka (nawet tego na drewno) – czy za twoją wygodę i drobnomieszczański luksus muszą płacić inni chorobami płuc, a przyszłe pokolenia całkowitą utratą przestrzeni do życia?]

Gdyby choć połowa ludzkości, zwłaszcza tej z krajów średnio i wysoko rozwiniętych, zastosowała się natychmiast do tyć wskazań, świat też by się zmienił natychmiast. Być może udałoby się też ocalić nas przed katastrofą klimatyczno-ekologiczną.

Komentarze

Autor:

Tomasz Mazur
Tomasz Mazur